Nga romanca e ndërlikuar mes Carrie Bradshaw dhe Mr. Big, te dramat e pafundme të Real Housewives apo historitë aristokratike të Bridgerton, martesa për interes ka qenë gjithmonë një temë që rikthehet vazhdimisht në kulturën pop.
Serialet dhe librat shpesh tregojnë familje dhe individë që kërkojnë ngritje shoqërore përmes lidhjeve me partnerë më të pasur, më të fuqishëm ose më me ndikim.
Ky fenomen njihet si hipergami dhe, sipas ekspertëve, nuk është aspak një shpikje moderne. Trajnerja e takimeve dhe prezantuesja e podkastit Dates & Mates, Damona Hoffman, thekson se martesa për dashuri është një koncept relativisht i ri në historinë njerëzore.
Për shekuj me radhë, martesa ka shërbyer kryesisht për siguri ekonomike dhe mbijetesë, veçanërisht për gratë
-shpjegon Hoffman, duke nënvizuar se ndjenjat nuk kanë qenë gjithmonë prioritet.
Çfarë nënkupton realisht hipergamia?
Sipas trajneres së certifikuar për martesën dhe familjen, Alysha Jeney, hipergamia përkufizohet si zgjedhja e një partneri që perceptohet si më i suksesshëm, më i fuqishëm ose më i sigurt financiarisht.
Kjo lidhet me nevojën për stabilitet, rritje të statusit shoqëror dhe ndonjëherë edhe me vetëvlerësimin personal
-shpjegon ajo.
Edhe pse sot flitet më hapur për këtë term, praktika është mijëra vjet e vjetër. Punonjësja sociale klinike Shamyra Howard vëren se rrënjët e hipergamisë shtrihen që në sistemin e kastave në Indi, duke e bërë atë një koncept të paktën 3 mijë vjeçar.
Në shoqëritë patriarkale, ku gratë nuk kishin arsim apo pavarësi financiare, zgjedhja e një partneri më të fuqishëm ishte shpesh e vetmja mënyrë për të siguruar jetesën
-shprehet ajo.
Pse vazhdon të ekzistojë edhe sot?
Edhe pse sot shumica deklarojnë se martohen për dashuri, hipergamia vazhdon të jetë e pranishme në forma të ndryshme. Në disa vende si India, Kina, Irani apo Indonezia, martesat me mblesëri janë ende pjesë e kulturës, pavarësisht kufizimeve ligjore.
Por ky fenomen nuk kufizohet vetëm në vende me zhvillim më të ulët ekonomik. Sipas një sondazhi në SHBA, rreth 39% e të rinjve mendojnë se partneri duhet të paguajë gjithçka në takimin e parë. Po ashtu, vetëbesimi, suksesi dhe gjendja financiare e mirë renditen ndër faktorët më tërheqës në një lidhje.
Një studim i realizuar nga Talker Research për faqen luksoze të takimeve Seeking.com zbuloi se 31% e amerikanëve pranojnë se suksesi financiar rrit ndjeshëm atraktivitetin e një personi, ndërsa 39% besojnë se një partner me status më të lartë ndihmon në zhvillimin personal.
A është hipergamia një rrezik për marrëdhëniet?
Ekspertët paralajmërojnë se lidhjet e ndërtuara kryesisht mbi përfitime financiare ose shoqërore mund të krijojnë probleme serioze.
Sipas tyre, këto marrëdhënie shpesh shoqërohen me pabarazi pushteti, mungesë intimiteti emocional dhe konflikte të fshehta.
Hipergamia mund të çojë në kontroll, manipulim dhe ndarje të padrejtë të përgjegjësive
-thekson Jeney, duke shtuar se partneri me status më të ulët shpesh ndihet i nënvlerësuar.
Nga ana tjetër, Howard vëren se hipogamia, kur një partner e mban tjetrin në pozitë inferiore, praktikohet më shpesh nga burrat, si mënyrë për të ruajtur dominimin në marrëdhënie.
Ekspertët bien dakord se pavarësisht arsyeve fillestare, çdo lidhje funksionale kërkon komunikim të sinqertë, respekt të ndërsjellë dhe kufij të qartë, përndryshe as dashuria dhe as statusi nuk mjaftojnë për ta mbajtur gjallë.
