Edhe përpara se të merrte detyrën, kryeministrja italiane Giorgia Meloni përplasej vazhdimisht me presidentin francez Emmanuel Macron.
Tani, presidenti amerikan Donald Trump po ndihmon që dy liderët të lënë konfliktet prapa krahëve.
Teksa takohen të enjten në Antibes, në Rivierën Franceze, për samitin e tyre të parë dypalësh dhe me shumë gjasa edhe të fundit, Meloni dhe Macron më në fund do të jenë në të njëjtën linjë politike, gati për të nënshkruar një sërë marrëveshjesh që shtrihen nga energjia bërthamore deri te industria ajrore dhe hapësinore.
Meloni ka një histori të gjatë përplasjesh të ashpra me Macronin dhe, deri në janar të këtij viti, i kishte dhënë përparësi marrëdhënieve dypalëshe me Gjermaninë. Duke e lënë Francën në plan të dytë, ajo dhe kancelari gjerman Friedrich Merz e përdorën një samit në Romë për ta paraqitur veten si liderët transatlantikë që mund të shërbenin si ura lidhëse e Bashkimit Evropian me Trumpin.
Afrimi mes Italisë dhe Gjermanisë në Villa Doria Pamphilj në Romë erdhi në një moment zhgënjimi me kundërshtimin e Francës ndaj marrëveshjes tregtare Mercosur me Amerikën e Jugut, të cilën Merz dhe Meloni e konsideronin jetike për forcimin e industrisë evropiane.
Por kjo dinamikë tashmë ka ndryshuar ndjeshëm.
Që nga sulmet e Shteteve të Bashkuara dhe Izraelit ndaj Iranit, Meloni ka marrë një qasje më përballëse ndaj Trumpit dhe marrëdhënia mes tyre shpërtheu javën e kaluar në një përplasje të fortë dhe tepër personale. Në përputhje me vizionin pro-evropian të Macronit, ajo tani duket më e gatshme të mbajë një distancë më të madhe nga Shtetet e Bashkuara.
Në samitin e planifikuar prej kohësh në Antibes, rreth 20 ministra nga Italia dhe Franca, të shoqëruar nga drejtues të kompanive më të mëdha të dy vendeve, do të shënojnë armëpushimin franko-italian me rreth një duzinë marrëveshjesh dypalëshe.
“Kur bëhet fjalë për Trumpin, besoj se zhvillimet e fundit mund ta bëjnë edhe më produktiv samitin mes Francës dhe Italisë në Antibes”, tha Sandro Gozi, eurodeputet nga grupi politik “Renew” i Macronit. Ai e akuzoi Melonin se deri tani kishte qenë “vasale” e Trumpit dhe “anti-franceze”.
Për vite me radhë, Macron dhe Meloni kanë pasur një marrëdhënie të vështirë, me përplasje për shumë çështje, nga emigracioni dhe të drejtat e abortit deri te vrasja e një aktivisti të ekstremit të djathtë në fillim të këtij viti.
“Menjëherë pas zgjedhjes së Melonit në vitin 2022, Macron u përpoq të ndërtonte ura bashkëpunimi me lideren italiane, por Meloni tregoi shumë pak interes”, tha një ish-zyrtar i lartë francez, i cili kërkoi të mbetej anonim. “Por përplasja e fundit mes Melonit dhe Trumpit u jep qartë liderëve francezë dhe italianë një mundësi për t’u afruar”, shtoi ai.
Rikthim te bazat
Mes një vizite në muzeun Picasso në Antibes dhe një ndalese në një kompani franko-italiane që prodhon satelitë, Meloni, Macron, ministrat e tyre dhe drejtuesit e kompanive do të nënshkruajnë një sërë marrëveshjesh. Mes tyre është një marrëveshje për energjinë bërthamore civile, me fokus te përdorimi i reaktorëve të vegjël francezë, si edhe një marrëveshje për një projekt të përbashkët hapësinor mes Airbus, Leonardo dhe Thales, sipas Pallatit Elysee.
Një nga prioritetet kryesore të takimit në Baie des Anges është forcimi i bashkëpunimit në mbrojtje mes Francës dhe Italisë. Kjo ndodh vetëm pak ditë pasi Franca dhe Gjermania ndërprenë negociatat shumëvjeçare për ndërtimin e përbashkët të një avioni luftarak të gjeneratës së ardhshme.
Parisi dhe Roma do të nënshkruajnë jo vetëm një plan bashkëpunimi në mbrojtje për periudhën 2025-2031 dhe një strategji të përbashkët për garantimin e sigurisë në Mesdhe, por do të bëjnë edhe njoftime për prodhimin e raketave interceptuese Aster dhe zhvillimin e një sistemi franko-italian të mbrojtjes ajrore.
Marrëveshje të tjera do të forcojnë mbrojtjen e produkteve tradicionale ushqimore të dy vendeve, do të nxisin zhvillimin e infrastrukturës franko-italiane, përfshirë linjën hekurudhore Lion-Torino, do të shtojnë bashkëpunimin për mbrojtjen e detit dhe trashëgimisë kulturore, si edhe do të forcojnë lidhjet mes federatave të modës të Francës dhe Italisë.
Pavarësisht rivalitetit të hershëm ekonomik, marrëdhëniet ekonomike mes Francës dhe Italisë kanë vazhduar të rriten. Në vitin 2025, tregtia mes dy vendeve arriti në rreth 112 miliardë euro, 6% më shumë se një vit më parë. Investimet direkte franceze në Itali gjatë vitit 2024 arritën në 100 miliardë euro, më shumë se në çdo vend tjetër.
Qëllimi është “rikthimi te bazat e marrëdhënies franko-italiane”, u tha gazetarëve një zyrtar i Pallatit Elysee. Ai vuri në dukje forcën e lidhjeve ekonomike mes Parisit dhe Romës, por shmangu komentet për marrëdhënien personale mes dy liderëve.
Meloni dhe Macron pritet gjithashtu të diskutojnë çështje të rëndësishme të Bashkimit Evropian, si rregullat “Made in Europe”, qasjen ndaj Kinës dhe nevojën për burime të reja financimi për buxhetin e ardhshëm të BE-së përmes të ashtuquajturave “burime të veta”.
Mundësia e fundit
Samiti franko-italian i së enjtes, i pari që nga viti 2020, synon të riparojë marrëdhëniet e dëmtuara mes Melonit dhe Macronit vetëm pak muaj përpara se presidenti francez të largohet nga detyra.
Megjithatë, është e pamundur të injorohen tensionet që kanë shoqëruar marrëdhënien mes tyre.
Kur ishte në opozitë, Meloni e sulmonte vazhdimisht Macronin, madje e akuzonte se po i merrte Italisë sovranitetin mbi Mont Blanc dhe për neokolonializëm në Afrikë.
Meloni dhe partia e saj votuan kundër Traktatit të Quirinales të vitit 2021, të nënshkruar nga Macron dhe ish-kryeministri italian Mario Draghi, i cili vendosi bazat e marrëdhënieve dypalëshe mes Parisit dhe Romës.
Edhe pasi Meloni erdhi në pushtet në vitin 2022, marrëdhëniet me Macronin mbetën të ftohta. Dy liderët u përplasën vazhdimisht dhe nuk arritën të ndërtonin një partneritet të ngushtë si ai mes Francës dhe Gjermanisë, edhe pse ky ishte objektivi i Traktatit të Quirinales. Megjithatë, në nivel ministrash, bashkëpunimi franko-italian u forcua dhe Meloni e Macron bashkëpunuan për çështje kyçe, si mbështetja për Ukrainën dhe mbajtja e hapur e Ngushticës së Hormuzit.
Edhe pse traktati parashikonte zhvillimin e një samiti ndërqeveritar çdo vit, Francës dhe Italisë iu deshën pesë vjet për të organizuar një të tillë, pas disa shtyrjeve dhe ndryshimit të vendit ku do të zhvillohej.
Së fundmi, Macron dhe Meloni kanë pasur mosmarrëveshje edhe për qendrat e emigrantëve në vende jashtë Bashkimit Evropian dhe për vendosjen e një ndalimi të rrjeteve sociale për fëmijët.
“Nuk është sekret që muajt e fundit ka pasur tensione mes Romës dhe Parisit për disa çështje. Por jam i bindur se, duke pasur parasysh kontekstin ndërkombëtar veçanërisht të ndërlikuar me të cilin po përballemi, Italia dhe Franca kanë ende detyrimin të kërkojnë pika të përbashkëta,” tha Giangiacomo Calovini, deputet i partisë së Melonit dhe anëtar i grupit parlamentar të miqësisë Francë-Itali.
