Nga nuhatja e jashtëzakonshme te aftësia për të ndjerë fushën magnetike të Tokës, qentë kanë mekanizma të jashtëzakonshëm që i ndihmojnë të ribashkohen me familjet e tyre, shpesh pas udhëtimeve të pabesueshme.
Raste të tilla nuk mungojnë. Në vitin 2015, një qenush i quajtur Georgia May përshkoi 56 kilometra në Kaliforni për t’u kthyer te pronarët e tij.
Në vitin 2010, Laser, një beagle nga Kanadaja, gjeti rrugën për në shtëpi pas gjashtë javësh zhdukje, duke përshkuar rreth 80 kilometra. Por historia më e famshme mbetet ajo e Bobbie-t, një kollie miks që në vitin 1924 udhëtoi 4,500 kilometra për gjashtë muaj nga Indiana në Oregon, për të rikthyer veten te dera e shtëpisë.
Shkencëtarët besojnë se këto aftësi janë trashëgimi nga ujqërit, paraardhësit e qenve, të cilët përshkonin territore të gjera.
Qentë krijojnë “harta mendore” të mjedisit të tyre, por ndryshe nga njerëzit, ato dominohen nga aroma. Me mbi 220 milion receptorë nuhatjeje – krahasuar me rreth 5 milion tek njeriu – qentë janë në gjendje të ndjekin gjurmë aromash për kilometra. Madje, sipas një studimi, ata mund të përcaktojnë drejtimin e një gjurme vetëm nga disa hapa të parë.
Përveç nuhatjes, qentë përdorin edhe sinjale vizuale e zanore për orientim. Ekspertët e ASPCA shpjegojnë se ata krahasojnë pozicionin me pika të njohura referimi, duke i përdorur si “koordinata” për të gjetur rrugën më të shkurtër.
Një tjetër zbulim interesant është aftësia e tyre për të perceptuar fushën magnetike të Tokës. Në një studim çek të vitit 2020, qentë e lëshuar në pyje të panjohura shpesh ndaleshin për disa çaste në drejtimin veri-jug, sikur të kalibronin një “busull të brendshme”, përpara se të nisnin udhëtimin drejt pronarëve.
Edhe një studim tjetër tregoi se qentë priren të orientojnë trupin në boshtin veri-jug kur kryejnë nevojat, por vetëm kur fusha magnetike është e qëndrueshme.
Megjithatë, përtej biologjisë, ekziston një forcë tjetër që i udhëheq: lidhja emocionale me familjen. Sipas American Kennel Club, motivimi për t’u ribashkuar me njerëzit e tyre është aq i fuqishëm, sa shpesh i shtyn të përballojnë terrene të vështira dhe distanca të mëdha.
Pra, kthimi i një qeni të humbur nuk është kurrë rastësi. Është një kombinim i nuhatjes ultra-sensitive, kujtesës hapësinore, ndjeshmërisë ndaj fushës magnetike – dhe mbi të gjitha, dashurisë që i udhëheq gjithmonë drejt shtëpisë.
