Mungesa e hekurit është një nga deficiencat më të zakonshme ushqimore dhe metabolike në botë dhe mund të ndikojë thellë në funksionimin e trupit tonë.
Hekuri është një mineral esencial për prodhimin e hemoglobinës, proteina në qelizat e kuqe të gjakut që transporton oksigjenin nëpër trup. Kur nivelet e hekurit bien, qelizat nuk arrijnë të furnizojnë mjaftueshëm oksigjen, dhe kjo manifestohet me një sërë simptomash që shpesh lidhen me shumë kushte të tjera shëndetësore.
Simptomat klasike të mungesës së hekurit
Lodhje dhe dobësi
Një nga shenjat më të zakonshme, e shpjeguar nga pediatër dhe hematologë, është lodhja kronike dhe energji e ulët. Kur trupi ka më pak hemoglobinë, ai duhet të punojë më shumë për të furnizuar indet me oksigjen, çka çon në ndjenjë të vazhdueshme lodhjeje.
Gulçim dhe vështirësi në frymëmarrje
Kur mungon oksigjeni, edhe aktivitetet normale si ecja apo ngjitja e shkallëve mund të shkaktojnë ndjenjë gulçimi.
Lëkurë e zbehtë dhe duar/këmbë të ftohta
Lëkura shpesh duket më e zbehtë sesa zakonisht, veçanërisht në fytyrë, brendësinë e qepallave ose trupin e dorës, një tregues tipik i anemisë nga mungesa e hekurit.
Rrahje të shpejta ose të parregullta zemre
Kur ka më pak hemoglobinë, zemra duhet të rrahë më shpejt për të shpërndarë oksigjenin, një simptomë që mund të ndihet si “fluturat” apo rrahje të çrregullta në kraharor.
Marramendje ose ndjesi “si në re”
Mungesa e oksigjenit në tru mund të shkaktojë marramendje të lehtë, sidomos kur ngriheni nga ulur apo shtrirë.
Simptoma që shpesh anashkalohen
Çrregullime të gjumit dhe irritim
Studimet tregojnë se mungesa e hekurit jo vetëm ndikon në trup, por edhe në funksionin mendor, duke shkaktuar irritim, vështirësi në përqendrim dhe ndonjëherë simptoma të ngjashme me depresionin. Neps për substanca jo ushqimore
Në shumë raste personat me mungesë hekuri mund të ndiejnë dëshirë për të ngrënë substanca jo ushqimore si akull, dheu, argjila apo çimento, një fenomen i njohur si “pica”.
Dhimbje koke dhe çrregullime të përqendrimit
Kjo lidhet me qarkullimin e dobët të oksigjenit në tru, duke ndikuar edhe në funksionet njohëse.
Simptoma në lëkurë, flokë dhe thonj
– Thonj të hollë dhe të brishtë apo forma “lugëzore” e thonjve (koiloniki)
– Rënie flokësh
– Inflamim ose dhimbje të gjuhës
Këto manifestime jo vetëm estetikisht, por edhe biologjikisht lidhen me mungesën e hekurit në indet periferrale.
Sindroma e këmbës së shqetësuar
Një ndjesi shpimi gjilpërash apo zvarritjeje në këmbë në pushim është raportuar më shpesh tek individët me mungesë hekuri.
Kur simptomat bëhen serioze?
Në fazat më të avancuara, mungesa e hekurit mund të çojë në simptoma më shqetësuese:
-Dhimbje gjoksi
-Rrahje shumë të shpejta të zemrës
-Gulçim edhe në pushim
-Marramendje e fortë
Këto shenja kërkojnë vlerësim të menjëhershëm mjekësor, pasi mund të lidhen me komplikime serioze të anemisë.
Si diagnostikohet mungesa e hekurit?
Diagnoza bazohet kryesisht në testet e gjakut, si:
-Matja e hemoglobinës
-Nivelet e ferritinës (rezervat e hekurit)
-Testet e transmetimit të hekurit në gjak
Këto teste ndihmojnë mjekun të dallojë mungesën e hekurit që shpesh është “e fshehtë” në nivelet e hershme.
Simptomat e mungesës së hekurit mund të jenë të gjera dhe shpesh të ngjashme me sëmundje të tjera, nga lodhja e thjeshtë e përditshme deri te çrregullimet e gjumit, pica ose ndryshimet në lëkurë dhe flokë.
Për këtë arsye, nëse vëreni disa prej këtyre shenjave, kontrolli mjekësor dhe testet e gjakut janë hapi i parë për të konfirmuar gjendjen dhe për të ndërtuar një plan trajtimi të duhur.
