Imagjinoni që po prisni përgjigje për një mundësi pune shumë të mirë. Pas një interviste të gjatë dhe të tensionuar, nuk ka mënyrë për të parashikuar nëse do të merrni ose jo ofertën. Nuk ka shenja të dukshme nga intervistuesi që mund t’ju ndihmojnë të kuptoni rezultatet. Çfarë ndjeni? A do të preferonit të dinit menjëherë nëse jeni përzgjedhur, edhe nëse ky është një lajm i keq, në vend që të prisni? Dhe gjatë intervistës, a e ndieni se tensioni është i padurueshëm?
Kjo lloj pasigurie është një burim i njohur ankthi për shumë njerëz. Dështimi për të pasur përgjigje të qarta dhe të menjëhershme mund të shkaktojë një ndjenjë të thellë shqetësimi. Sipas psikologes Ema Tanovic, pasiguria mund të përkeqësojë ndjesinë e kërcënimit që ndiejmë përballë një situate të panjohur dhe të ndërlikuar, duke sjellë pasoja në vendimmarrje dhe sjellje.
Tanovic dhe studiues të tjerë kanë studiuar se si pasiguria mund të shkaktojë ankth dhe çrregullime të tjera mendore. Hulumtimet tregojnë se ne shpesh do të preferonim të dimë menjëherë rezultatin e një situate – madje edhe nëse ky është një rezultat i padëshiruar – sesa të presim dhe të mbajmë tensionin e pasigurisë.
Një eksperiment i njohur për të kuptuar ndikimin e pasigurisë përfshin lidhjen e pjesëmarrësve me elektroda që japin goditje të lehta elektrike. Studiuesit matin ndryshimet fiziologjike si djersitja dhe reagimet e syve për të analizuar reagimet ndaj stresit. Pjesëmarrësit shfaqin më shumë shqetësim kur nuk e dinë nëse do të preken nga goditja elektrike, madje edhe nëse ka një mundësi 50% për ta ndjerë atë, krahasuar me situatat kur janë të sigurt se do të goditen.
Një studim tjetër i Tanovic kërkoi që pjesëmarrësit të luanin një lojë ku mund të fitonin para, por rezultati ishte i rastësishëm. Ata mund të zgjidhnin të dinin menjëherë rezultatin, por kjo do të kishte pasoja financiare. Edhe pse zgjedhja për të pritur ishte më e mira nga pikëpamja financiare, shumë prej pjesëmarrësve preferuan të shmangnin pritjen dhe ankthin, edhe pse do të humbnin para.
Pasiguria, sipas Tanovic, është e pranishme në shumë situata të jetës së përditshme, si kur mundohesh të sigurosh se një i dashur është në rregull, ose kur dërgon mesazhe të shumta për të marrë një përgjigje. Këto veprime janë shpesh të paefektshme, dhe mund të kenë pasoja të tjera të dëmshme për marrëdhëniet ndërpersonale.
Studimet për aktivitetin e trurit tregojnë se pasiguria aktivizon disa zona të trurit, si amigdalën dhe insulën ballore, që janë të lidhura me reagimin ndaj frikës dhe shqetësimit. Kur jemi të pasigurt, truri është më vigjilent për mundësinë e kërcënimeve, dhe shpesh ekzagjeron rrezikun, për të siguruar një reagim më të shpejtë dhe të efektshëm ndaj situatave të panjohura.
Ky reagim ka ndihmuar njerëzit gjatë evolucionit, pasi mund të ketë pasur vlerë të shmangies së rreziqeve, si ato që mund të vinin nga grabitqarët apo armikun. Megjithatë, në jetën moderne, ky instinkt shpesh nuk është i dobishëm dhe mund të na bëjë të ndjehemi të tensionuar dhe të shqetësuar pa arsye objektive.
Për ata që kanë një intolerancë të lartë ndaj pasigurisë, situatat e pasigurta shkaktojnë një shqetësim më të madh dhe mund të çojnë në çrregullime të ankthit dhe depresionit. Kjo mund të ndodhë, pasi frika dhe shqetësimi vazhdojnë edhe pas kalimit të kërcënimit të mundshëm.
Një mundësi për t’u ndihmuar është terapitë që rrisin tolerancën ndaj pasigurisë, si terapia kognitive-biheviorale. Ajo mund të ndihmojë individët të mësojnë se si të menaxhojnë shqetësimet e tepërta dhe të mos e shohin gjithçka si një kërcënim të mundshëm.
Është e rëndësishme të kuptojmë se mundësia për të parashikuar çdo rezultat është shpesh iluzion. Siç e theksojnë stoikët e lashtë, duhet të pranojmë pafuqinë tonë për të kontrolluar gjithçka. E njohur si një faktor i jetës, pasiguria mund të na ndihmojë të zhvillojmë fleksibilitetin dhe të na bëjë më të përgatitur për të përballuar ato momente të pasigurisë dhe ankthit që janë të pashmangshme.
Në fakt, jeta do të ishte shumë e mërzitshme nëse çdo ngjarje do të ishte e parashikueshme. Me kalimin e kohës, duke pranuar pasigurinë, mund të fillojmë ta shohim atë si një mundësi për të përjetuar emocione dhe rritje personale.
