Frutat dhe perimet që mund të qërohen dhe gatuhen janë më të sigurta ndaj Cyclospora. Shpërthimi aktual i infeksionit nga Cyclospora mund t’ju bëjë të mendoni përsëri se cilat produkte ushqimore duhet të shmangni. Ndërsa sallata jeshile “iceberg” është një burim i mundshëm i këtij shpërthimi, hetuesit ende nuk e kanë konfirmuar plotësisht. Asnjë frut apo perime nuk është 100% i sigurt nga Cyclospora që qarkullon në sistemin ushqimor, por disa lloje kanë një rrezik më të ulët.
1. Frutat që qërohen
Frutat që qërohen para se të hahen janë vazhdimisht ndër zgjedhjet më të sigurta ndaj Cyclospora, sepse pjesa e brendshme e frutit nuk bie në kontakt të drejtpërdrejtë me ndotjet që mund të jenë në sipërfaqe.
Disa nga zgjedhjet më të mira janë:
Bananet:
Lëkura e trashë vepron si një barrierë fizike, kështu që nuk konsumoni pjesën që ka qenë në kontakt me tokën, ujin ose trajtimin jo të pastër.
Avokadot:
Pasi ta lani avokadon, priteni dhe hiqeni tulin me lugë, duke minimizuar kontaktin me lëkurën dhe duke mbajtur pjesën e brendshme të mbrojtur.
Frutat agrume:
Portokallet, grejpfruti dhe mandarinat kanë lëvore dhe shtresa mbrojtëse që ndihmojnë në ruajtjen e pjesëve të lëngshme nga ndotësit.
Pjeprat:
Lëkura e jashtme e pjeprit duhet të fërkohet me një furçë të pastër për fruta dhe perime nën ujë të rrjedhshëm para prerjes, sepse një thikë e papastër mund të transferojë ndotjet nga lëkura në pjesën e brendshme gjatë prerjes. Një rregull i thjeshtë vlen për të gjitha këto fruta: Lani duart dhe të gjithë frutin përpara se ta qëroni ose ta prisni, jo pas. Gjithashtu, përpiquni ta konsumoni frutin e prerë menjëherë ose ta vendosni në frigorifer, në vend që ta lini jashtë për më shumë se dy orë, pasi kjo rrit rrezikun për lloje të tjera helmimesh ushqimore.
2. Perimet që qërohen
Në mënyrë të ngjashme, perimet që kërkojnë heqjen dhe hedhjen e shtresës së jashtme para konsumimit ofrojnë njëfarë mbrojtjeje.
Qepët dhe hudhrat:
Lëkura e tyre e hollë hiqet para përdorimit dhe bashkë me të hiqen edhe ndotjet që mund të jenë në sipërfaqe.
Kungujt e dimrit:
Kungulli acorn, butternut ose spaghetti squash duhet të qërohen dhe të gatuhen. Lëvorja e fortë hidhet dhe tuli zakonisht konsumohet i nxehtë, duke shtuar një shtresë tjetër mbrojtjeje, pasi nxehtësia shkatërron parazitin. Gjërat kryesore për t’u mbajtur mend janë: lani të gjithë perimen para qëruarjes dhe përdorni një dërrasë prerjeje dhe thikë të pastër për të parandaluar kontaminimin e kryqëzuar.
3. Produktet me sipërfaqe të fortë
Frutat dhe perimet me sipërfaqe të fortë dhe të lëmuar nuk kanë nevojë gjithmonë të qërohen dhe nuk janë aq të ndjeshme ndaj Cyclospora sa perimet me gjethe.
Disa zgjedhje me rrezik më të ulët janë:
- Shalqiri.
- Kastravecat.
- Kungulli i njomë dhe kungulli i verdhë.
Autoritetet shëndetësore rekomandojnë që këto produkte të fërkohen me një furçë të pastër nën ujë të rrjedhshëm, jo vetëm të shpëlahen. Sipërfaqja e tyre e lëmuar e bën më të lehtë heqjen fizike të ndotësve, në këtë rast oocisteve (spore mikroskopike që zhvillohen në Cyclospora), krahasuar me ushqime si sallata ose manaferrat, të cilat kanë sipërfaqe më të vështira për t’u pastruar. Është gjithashtu e rëndësishme që dërrasa e prerjes dhe thika të jenë të pastra, në mënyrë që ndotjet nga lëkura të mos kalojnë në pjesën që konsumoni.
4. Produktet e gatuara
Gatimi është një nga mënyrat më të besueshme për të mbrojtur veten nga sëmundjet dhe infeksionet që vijnë nga ushqimi, dhe kjo vlen për pothuajse të gjitha produktet e freskëta. Nxehtësia vret parazitin Cyclospora. Idealisht, ushqimet duhet të gatuhen në një temperaturë të brendshme prej të paktën 158°F (rreth 70°C).
Disa mënyra gatimi janë:
- Skuqja e lehtë e spinaqit dhe hudhrës.
- Zierja e perimeve me gjethe në supë.
- Gatimi i qepëve dhe specave.
- Gatimi dhe shtypja e manaferrave.
Nëse burimi i një shpërthimi ende nuk është identifikuar, një masë shtesë mbrojtjeje mund të jetë shmangia e përkohshme e të gjitha produkteve të pagatuara. Për të moshuarit dhe personat me sistem imunitar të dobësuar ose me rrezik më të lartë ndaj infeksioneve ushqimore, zgjedhja e më shumë perimeve të gatuara sesa të gjalla është një nga masat më efektive të sigurisë.
5. Produktet e ngrira
Fakti që gatimi ul rrezikun e infeksioneve është edhe arsyeja pse produktet e ngrira shpesh kanë rrezik më të ulët. Shumica e perimeve të ngrira komerciale kalojnë në një proces të quajtur zbardhje (blanching) para ngrirjes. Ky proces ruan lëndët ushqyese, ngjyrën, strukturën dhe shijen, por gjithashtu ndihmon në vrasjen e parazitëve. Ky proces përfshin zierje të shpejtë dhe më pas ftohje të menjëhershme para ngrirjes.
Disa zgjedhje të mira të ngrira janë:
- Misri.
- Bizelet.
- Përzierjet e perimeve.
- Manaferrat.
- Spinaqi.
- Kërpudhat.
Duhet të mbani mend se kjo mbrojtje vjen nga procesi i zbardhjes, jo nga ngrirja vetë. Prandaj, kjo vlen për produktet tipike të ngrira që blihen në dyqan dhe jo për ushqimet që ngrini vetë në shtëpi pa i gatuar më parë. Mund të kontrolloni etiketën ose mënyrën e përpunimit të markës, sepse ndërsa zbardhja është standarde për perimet e ngrira, nuk ndodh gjithmonë me frutat e ngrira.
Çfarë duhet trajtuar me më shumë kujdes aktualisht
Cyclospora ka një histori të gjatë të ndotjes së produkteve të freskëta dhe përbën një shqetësim për shëndetin publik.
Në të kaluarën, ajo është lidhur me:
- Produkte të freskëta të importuara.
- Sallata të paketuara.
- Perime me gjethe si sallata jeshile.
- Borzilok.
- Koriandër.
- Mjedra.
- Qepë të njoma.
Edhe pse sallata iceberg është lidhur me shpërthimin aktual, ajo nuk është i vetmi burim i mundshëm. Shumë burime të tjera janë ende nën hetim.
