Shumë raste të dhimbjes së shpinës nuk lidhen me dëmtime serioze, por me mungesë lëvizjeje, frikë nga aktiviteti dhe trajtime të gabuara. Edukimi dhe ushtrimet e drejtuara konsiderohen mënyra më efektive për shërim afatgjatë. Dhimbja e shpinës është një nga arsyet më të shpeshta pse njerëzit kërkojnë ndihmë mjekësore. Nëse e lexoni këtë artikull, ka shumë gjasa që ose ju, ose dikush i afërt me ju e ka përjetuar këtë problem. Por ajo që është më shqetësuese nuk është vetëm fakti që dhimbja është e zakonshme.
Problemi i vërtetë është se:
- shumë njerëz nuk marrin trajtimin e duhur
- shumë trajtime fokusohen në gjëra që nuk janë shkaku real
- shumë pacientë mbeten me dhimbje kronike që mund të ishin parandaluar
Ky artikull do t’ju shpjegojë në mënyrë të thjeshtë, të bazuar në shkencë, pse ndodh dhimbja e shpinës dhe çfarë funksionon realisht për trajtim afatgjatë.
Çfarë është dhimbja e shpinës?
Dhimbja e shpinës është çdo dhimbje që shfaqet në pjesën e poshtme të shpinës, zakonisht midis brinjëve të fundit dhe pjesës së sipërme të vitheve.
Ajo mund të jetë:
- akute (zgjat disa ditë deri në disa javë)
- subakute (6–12 javë)
- kronike (më shumë se 3 muaj)
Dobësia dhe mungesa e aktivitetit fizik
Muskujt e shpinës dhe trungut janë përgjegjës për stabilitetin e shtyllës kurrizore. Kur ata janë të dobët:
- shtylla kurrizore ngarkohet më shumë
- sistemi nervor bëhet më sensitiv ndaj dhimbjes
Studimet tregojnë se njerëzit me aktivitet fizik të ulët kanë rrezik më të lartë për dhimbje kronike të shpinës (Steffens et al., 2016).
Frika nga lëvizja
Shumë pacientë kanë dëgjuar: “Mos u përkul”, “Mos ngrit pesha”, “Ke disk të dalë”. Kjo krijon frikë. Dhe frika ndryshon mënyrën si sistemi nervor përpunon dhimbjen. Ky fenomen quhet kinesiophobia dhe është një nga faktorët më të fortë që parashikon dhimbje kronike.
Stresi dhe sistemi nervor
Dhimbja nuk është vetëm mekanike; ajo është një proces neurologjik. Stresi, ankthi dhe lodhja mund të rrisin ndjeshmërinë e sistemit nervor. Kjo quhet sensitizim qendror dhe shpjegon pse dhimbja ndonjëherë vazhdon edhe pasi indet janë shëruar.
Qëndrimi i gjatë ulur por jo për arsyen që mendoni
Shumë njerëz besojnë se qëndrimi ulur dëmton disqet. Por problemi kryesor nuk është ulja vetë, por mungesa e lëvizjes për periudha të gjata. Trupi është krijuar për lëvizje, jo për të qëndruar në një pozicion për orë të tëra. Çfarë funksionon realisht për trajtim? Bazuar në udhëzimet më të mëdha ndërkombëtare, trajtimi më efektiv nuk është pushimi. Është lëvizja.
Sipas udhëzimeve të Lancet dhe NICE, trajtimi më efektiv përfshin:
- edukimin e pacienti
- ushtrimet e individualizuara
- rikthimin gradual në aktivitet normal
Çfarë nuk funksionon mirë afatgjatë Shumë trajtime japin vetëm lehtësim të përkohshëm:
▪ masazhi
▪ injeksionet
▪ terapitë pasive
▪ pushimi i zgjatur
Ato mund të ndihmojnë përkohësisht, por nuk zgjidhin shkakun, sepse nuk e bëjnë trupin më të fortë.
Ushtrimet janë trajtimi më efektiv
Një meta-analizë e madhe tregoi se ushtrimet:
- reduktojnë dhimbjen
- përmirësojnë funksionin
- ulin rrezikun e rikthimit të dhimbjes
Ushtrimet ndihmojnë sepse:
- forcojnë muskujt
- përmirësojnë kontrollin e lëvizjes
- ulin sensitivitetin e sistemit nervor
A duhet të bëni MRI për dhimbje mesi?
Në shumicën e rasteve jo. MRI rekomandohet vetëm nëse ka shenja serioze si:
- dobësi progresive
- humbje e kontrollit të urinës
- trauma serioze
- dyshim për infeksion ose tumor
Përndryshe, MRI shpesh nuk ndryshon trajtimin.
