Në një realitet ku gjithçka ndodh me shpejtësi dhe komunikimi është zhvendosur pothuajse tërësisht në mesazhe me tekst, email-e dhe komente online, fjalët që përdorim çdo ditë mund të tregojnë shumë më tepër sesa mendojmë.
Sipas studimeve psikologjike, edhe mesazhet që duken të zakonshme apo formale mund të zbulojnë tipare të fshehura, madje edhe anë problematike të personalitetit.
Psikologia Charlotte Entwistle nga University of Liverpool shpjegon se gjuha që përdorim në komunikimin e përditshëm është një pasqyrë e mënyrës si mendojmë, ndiejmë dhe lidhemi me të tjerët.
Duke shkruar për The Conversation, ajo thekson se ndryshime shumë të vogla në zgjedhjen e fjalëve, qofshin në një mesazh të shkurtër, email apo koment në rrjete sociale, mund të funksionojnë si sinjale paralajmëruese për tipare të errëta të personalitetit, shumë përpara se ato të shfaqen hapur në sjellje.
Edhe në heshtje, fjalët që zgjedhim krijojnë modele që zbulojnë shumë më tepër sesa synojmë të tregojmë
-shprehet Dr. Entwistle.
Një nga shenjat më të dukshme alarmante është përdorimi i shpeshtë i gjuhës armiqësore. Mesazhet e mbushura me zemërim, urrejtje apo negativitet ekstrem, sipas psikologes, mund të tregojnë probleme më të thella të personalitetit.
Po ashtu, individët me tipare problematike kanë tendencë të shmangin fjalët që shprehin lidhje shoqërore dhe të përqendrohen kryesisht te vetja.
Përdorimi i shpeshtë i termave si “unë” dhe “e imja”, në vend të “ne” apo “tona”, mund të sinjalizojë distancë emocionale, mungesë empatie dhe vështirësi në ndërtimin e marrëdhënieve të shëndetshme.
Sipas Entwistle, këta persona shpesh përdorin një gjuhë të ashpër, negative dhe emocionalisht të shkëputur. Në psikologji, këto tipare përfshihen në atë që quhet “kuarteti i errët”, i cili përbëhet nga:
-makiavelizmi – manipulim, mashtrim dhe shpërfillje e moralit
-narcizmi – ndjenjë madhështie, egoizëm dhe mungesë empatie
-psikopatia – impulsivitet, sjellje antisociale, ftohtësi emocionale dhe mungesë pendimi
-sadizmi – kënaqësi apo ndjenjë pushteti nga shkaktimi i dhimbjes ose poshtërimi i të tjerëve
Studime të mëparshme i kanë lidhur këto tipare me sjellje si poshtërimi i njerëzve të tjerë, mungesa e ndjeshmërisë ndaj kafshëve dhe pamundësia për të ndërtuar marrëdhënie afatgjata.
Sipas Dr. Entwistle, shumica e njerëzve mund të shfaqin forma të lehta të këtyre tipareve në situata të caktuara, veçanërisht në mjedise profesionale, romantike apo online. Ajo thekson se gjuha shpesh i paraprin sjelljes: problemet shfaqen fillimisht në fjalë dhe vetëm më pas në veprime konkrete.
Si shembull, ajo përmend analizat gjuhësore të letrave personale të vrasësit serial austriak Jack Unterweger, ku studiuesit zbuluan një përdorim ekstrem të gjuhës egocentrike dhe një ton emocional të ftohtë, elemente tipike të narcizmit ekstrem dhe psikopatisë.
Edhe pse gjuha nuk mjafton për të diagnostikuar çrregullime të personalitetit, ajo mund të shërbejë si një sistem paralajmërimi i hershëm. Sipas psikologes, kombinimi i këtyre elementeve duhet të ngrejë pikëpyetje:
-vetëreferenca të tepruara (“unë”, “e imja”)
-gjuhë e mbushur me zemërim, urrejtje ose negativitet ekstrem
-përdorim i shpeshtë i fjalëve të pista
-mungesë e termave që shprehin lidhje shoqërore (“ne”, “tona”)
Njohja e këtyre sinjaleve gjuhësore, thotë Dr. Entwistle, mund t’i ndihmojë njerëzit të mbrojnë veten, të kuptojnë më mirë të tjerët dhe të ndërtojnë komunikim më të sigurt.
Në një epokë ku mesazhet janë bërë mënyra kryesore e ndërveprimit, ndoshta është koha të dëgjojmë jo vetëm çfarë thuhet, por edhe si thuhet.
