Një zonë e thellë në fund të Oqeanit Paqësor është kthyer në qendër të interesit botëror, pasi shkencëtarët kanë identifikuar depozita të mëdha mineralesh me vlerë strategjike, ndërsa kompanitë minerare po konkurrojnë për të nisur nxjerrjen e tyre. Bëhet fjalë për zonën Clarion-Clipperton, një fushë gjigante nënujore me sipërfaqe rreth 6 milionë kilometra katrorë, e shtrirë mes Meksikës dhe Hauait. Në thellësi mesatare prej rreth 5.000 metrash ndodhen të ashtuquajturat nyje polimetalike, shkëmbinj të vegjël të formuar gjatë miliona viteve, të pasur me mangan, nikel, kobalt dhe bakër.
Këto minerale janë thelbësore për prodhimin e baterive të automjeteve elektrike, sistemeve të ruajtjes së energjisë dhe teknologjive të tjera të gjelbra. Kompanitë minerare argumentojnë se nxjerrja e tyre nga fundi i oqeanit mund të zvogëlojë varësinë nga minierat tokësore, të cilat shpesh shoqërohen me pasoja të rënda sociale dhe mjedisore.
Diku në ujërat e ftohta të Paqësorit Veriperëndimor, një orkë noton qetësisht me një salmon të ngordhur të vendosur mbi kokë si një kapelë elegante. Pa nxitim. Pa shenja urie. Vetëm me një vetëbesim të çuditshëm. Peshku qëndron i balancuar mbi kokën e zezë e të lëmuar të balenës, sikur vetë oqeani të ketë vendosur të luajë me absurdin. Kjo nuk është legjendë dhe as një histori e sajuar për internetin. Fenomeni u vu re për herë të parë në fund të viteve 1980 te grupet e orkave pranë brigjeve të shtetit të Uashingtonit dhe Kolumbisë Britanike. Biologët detarë i panë, u habitën dhe i vëzhguan sërish. Po, orkat po e bënin vërtet. Vazhdimisht. Me qetësi. Madje edhe në grup. Pastaj fenomeni u zhduk.
Për dekada me radhë nuk u pa më asnjë “kapelë salmoni”. Orkat iu rikthyen jetës së tyre si grabitqarë të fuqishëm të oqeanit dhe kjo sjellje mbeti vetëm një shënim i çuditshëm në arkivat shkencore. Por së fundmi, pa asnjë paralajmërim, ajo u rikthye. Vëzhguesit kanë raportuar sërish orka që mbajnë salmonë mbi kokë. E njëjta sjellje. E njëjta qetësi. E njëjta ndjesi se nuk bëhet fjalë për një rastësi, por për një zgjedhje të vetëdijshme. Jo një zbulim i ri, por një rikthim. Këtu shkenca fillon të ngrejë pyetje.
