Nëse doni të dini nëse Inteligjenca Artificiale (IA) do të zvogëlojë pagën e punonjësve në krahasim me atë që prodhojnë në një ditë pune tipike, mund të pyesni atë vetë. ChatGPT do të përgjigjej me “ky rezultat është shumë i mundshëm”. Por gjithashtu tha “nuk është i pashmangshëm”. Hendeku midis pagave dhe produktivitetit ka qenë një shqetësim për dekada. Rritja e automatizimit ka luajtur një rol në këtë.
Një studim i kohëve të fundit në terren i zhvilluesve të softuerëve të pajisur rishtazi me asistentë të IA-së hodhi një vijë të qartë për çështjen në fjalë; ata me më pak përvojë dhe më pak të paguar ishin në gjendje të kishin fitimet më të mëdha relative të produktivitetit, duke sugjeruar që kolegët e tyre më me përvojë nuk kanë një justifikim për të fituar paga më të larta.
Në një kohë të sigurisë financiare në rënie për klasat e mesme, mund të jetë një problem. Pothuajse gjysma e ekonomistëve kryesorë të anketuar për Perspektivën e fundit të Ekonomistëve Kryesorë të WEF mendojnë se “shtimi i punonjësve” do të jetë një nga përfitimet më të mëdha të IA-së për rritjen ekonomike, por “rritja e pabarazisë” renditet midis rreziqeve më të mëdha të vlerësuara nga ana e tyre. Tre nga katër thanë se shpenzimet qeveritare për “përmirësimin e aftësive dhe ri-punësimin” duhet të jenë një përparësi.
Sipas teorisë standarde ekonomike, produktiviteti dhe pagat duhet të rriten në thelb në të njëjtën kohë. Duke filluar nga vitet 1970, pagat filluan të shkëputeshin nga produktiviteti në SHBA dhe Europë. Japonia pasoi me një shkëputje edhe më dramatike në dekadën pasuese.
Shkaqet e cituara përfshijnë një përqendrim të rritjes së pagave midis njerëzve në pozicione më të larta, një zhvendosje të përgjithshme të të ardhurave nga punëtorët tek aksionarët dhe një tolerancë më të madhe për papunësinë, nëse kjo do të thotë të mbahet nën kontroll inflacioni. Ndërkohë, automatizimi, ndërsa ka krijuar shumë fitues, gjithashtu rezulton në mënyrë të pashmangshme në humbës.
Madhësia e hendekut midis produktivitetit dhe pagave që na mbetet mund të ndryshojë në varësi të mënyrës se si matet. Pyetja është nëse më pak njerëz do të jenë në gjendje të përfitojnë nga ndonjë fitim i ardhshëm i këtij produktiviteti në rritje. Dëshira për t’u ofruar sa më shumë punonjësve mjetet dhe trajnimet më të mira nuk është domosdoshmërisht e njëjta gjë.
ChatGPT ofron disa sugjerime se si të përballohet situata që krijohet. Parandalimi i stanjacionit të pagave, mbështetja në riinvestimin e çdo fitimi ekonomik që krijon IA në zhvillimin e aftësive dhe politika të drejta për paga. / shqip.al
