Nëse vuani nga ankthi, rrënjët e tij mund të kthehen përpara se të lindnit. Hulumtimet kanë treguar se kushtet stresuese ose të dëmshme gjatë shtatzënisë mund të ndryshojnë mënyrën se si zhvillohet truri i foshnjës, duke rritur rrezikun për ankth më vonë në jetë.
Si lidhet stresi prenatal me ankthin
Shkencëtarët e Weill Cornell Medicine studiuan minjtë dhe zbuluan se kur nënat përjetuan infeksione ose stres gjatë shtatzënisë, pasardhësit e tyre treguan më shumë sjellje të ankthshme. Këto ndryshime nuk ndodhën në kodin gjenetik, por në programimin epigjenetik shënime kimike që ndikojnë në mënyrën se si funksionojnë gjene. Kjo do të thotë se përvojat negative gjatë shtatzënisë mund të lënë shenja të përhershme në disa qeliza të trurit përmes ndryshimeve epigjenetike, që mund të shpjegojnë pse disa njerëz janë më të prirur ndaj ankthit.
Derisa ishte e njohur se problemet gjatë shtatzënisë mund të rrisin rrezikun për çrregullime të shëndetit mendor tek fëmijët, nuk ishte kuptuar plotësisht se si këto përvoja ndikojnë në trurin e tyre.
Gjetjet kryesore të studimit
Studimi, i publikuar më 10 Shtator në Cell Reports, tregoi se një pjesë e trurit e quajtur ventral dentate gyrus (vDG) – e cila ndihmon në vlerësimin e rreziqeve – u ndikuar nga stresi prenatal. Disa neurone në këtë zonë u “rikonektuan” duke u bërë tepër të ndjeshëm dhe reaguan shumë edhe ndaj rreziqeve të vogla, duke shkaktuar pritje të tepruar të kërcënimeve dhe shmangie të panevojshme – pra ankth. Për të simuluar stresin në mitër, studiuesit përdorën minj me aktivitet imunitar jo-normal gjatë shtatzënisë. Edhe pse foshnjat ishin gjenetikisht normale, ato u rritën duke treguar sjellje ankthshme si shmangia e hapësirave të hapura dhe reagimi i tepruar ndaj stresit.
Ndryshimet epigjenetike
Për të kuptuar pse ndodhte kjo, ekipi analizoi ndryshimet në tru. Ata zbuluan se disa neurone kishin shenja kimike, të quajtura metilim DNA-je, që ndezën ose fikën gjene në mënyra të pazakonta. Këto ndryshime epigjenetike nuk ndryshojnë ADN-në vetë, por ndryshojnë mënyrën se si lexohet ajo. Mijëra nga këto “çelësa” ishin të ndryshme, veçanërisht në gjene të lidhura me komunikimin midis qelizave nervore. Neuronet më të prekura u bënë tepër aktive kur minjtë përballeshin me kërcënime, duke lidhur këto ndryshime me ankthin.
Komentet e ekspertit
Dr. Miklos Toth, profesor në Departamentin e Farmakologjisë në Weill Cornell Medicine dhe bashkë-kreu i studimit, shpjegon:
Të dhënat tona tregojnë se përvojat negative gjatë shtatzënisë lënë shenja të përhershme në neuronet e vDG, duke lidhur ambientin gestacional me sjellje të ngjashme me ankthin. Ky mekanizëm mund të ndihmojë në shpjegimin e ndjeshmërisë së vazhdueshme ndaj stresit dhe shmangies që shihen tek individët me ankth të lindur.
Ky zbulim mund të ndihmojë në identifikimin e biomarkerëve për rrezikun e ankthit dhe në zhvillimin e trajtimeve të reja, duke theksuar gjithashtu rëndësinë e shëndetit të nënës gjatë shtatzënisë.
