Gjenerata Z, siç quhet brezi i lindur pas vitit 1995, është i pari që e ka kaluar pubertetin me smartphone në dorë, një portë drejt realitetit virtual emocionues, por edhe të rrezikshëm.
Fatkeqësisht, adoleshentët e këtij brezi kanë pësuar një rënie dramatike të shëndetit mendor: depresioni dhe ankthi po rriten në përmasa të jashtëzakonshme. Ata kalojnë orë të tëra të përhumbur në rrjetet sociale dhe shumë pak kohë duke përjetuar dhe prekur botën reale.
Kalimi nga fëmijëria e lirë dhe e bazuar te loja, në një fëmijëri të mbërthyer pas telefonit ka shkaktuar probleme të rënda në zhvillimin social dhe neurologjik të fëmijëve dhe adoleshentëve. Duke iu referuar kërkimeve të fundit, Jonathan Haidt na vë përballë krizës së shëndetit mendor të gjeneratës Z dhe propozon katër rregulla të thjeshta e konkrete për prindërit, mësuesit, kompanitë teknologjike dhe qeveritë, me qëllim rikthimin e një fëmijërie më të shëndetshme dhe humane.
Një libër që duhet lexuar patjetër nga të gjithë prindërit, studimi që përcakton mirëqenien e shëndetit mendor të të rinjve në epokën e telefonave inteligjentë, mediave sociale dhe teknologjisë së re – dhe një plan për një fëmijëri më të shëndetshme dhe më të lirë. Haidt paraqet pasojat që kanë ardhur me lejimin e fëmijëve që të zhyten më tej në botën virtuale… Ndërsa ofron gjithashtu sugjerime dhe zgjidhje që mund të ndihmojnë në mbrojtjen e një brezi të ri fëmijësh.
413 faqe
Pas më shumë se një dekade stabiliteti ose përmirësimi, shëndeti mendor i adoleshentëve ra ndjeshëm në fillim të viteve 2010. Shkalla e depresionit, ankthit, vetëlëndimit dhe vetëvrasjes u rrit ndjeshëm, duke u dyfishuar në përmasa. Pse?
Në “Brezi i Ankthit”, psikologu Jonathan Haidt paraqet faktet rreth epidemisë së sëmundjeve mendore të adoleshentëve që goditi shumë vende në të njëjtën kohë. Pastaj ai heton natyrën e fëmijërisë, duke përfshirë pse fëmijët kanë nevojë për lojëra dhe eksplorim të pavarur për t'u pjekur dhe për t’u rritur të suksesshëm. Haidt tregon se si "fëmijëria e bazuar në lojëra" filloi të binte në vitet 1980 dhe si u zhduk përfundimisht nga ardhja e "fëmijërisë së bazuar në telefonat" në fillim të viteve 2010. Ai paraqet më shumë se një duzinë mekanizmash me anë të të cilëve ky "ri-instalim i madh i fëmijërisë" ka ndërhyrë në zhvillimin social dhe neurologjik të fëmijëve, duke mbuluar gjithçka, nga privimi nga gjumi te fragmentimi i vëmendjes, varësia, vetmia, ngjitja sociale, krahasimi social dhe perfeksionizmi. Ai shpjegon pse mediat sociale dëmtojnë vajzat më shumë sesa djemtë dhe pse djemtë janë tërhequr nga bota reale në botën virtuale, me pasoja katastrofike për veten e tyre, familjet e tyre dhe shoqëritë e tyre.
Më e rëndësishmja, Haidt lëshon një thirrje të qartë për veprim. Ai diagnostikon "problemet e veprimit kolektiv" që na bllokojnë dhe më pas propozon katër rregulla të thjeshta që mund të na çlirojnë. Ai përshkruan hapat që prindërit, mësuesit, shkollat, kompanitë e teknologjisë dhe qeveritë mund të ndërmarrin për t'i dhënë fund epidemisë së sëmundjeve mendore dhe për të rivendosur një fëmijëri më njerëzore. Haidt e ka kaluar karrierën e tij duke thënë të vërtetën e mbështetur nga të dhënat në peizazhet më të vështira – komunitete të polarizuara nga politika dhe feja, kampuse që luftojnë luftëra kulturore dhe tani emergjenca e shëndetit publik me të cilën përballet Gjenerata Z. Ne nuk mund të lejojmë që të injorojmë gjetjet e tij në lidhje me mbrojtjen e fëmijëve tanë – dhe vetes sonë – nga dëmi psikologjik i një jete të bazuar në telefon.
Ky libër i fuqishëm është një thirrje për veprim për këdo që ka në dorë të ardhmen e fëmijëve: prindër, arsimtarë, politikëbërës. E ardhmja e brezit të ri varet nga zgjedhjet që bëjmë sot.
Një lexim i domosdoshëm dhe tepër urgjent. "Brezi i ankthit" duhet të bëhet një tekst themelor për rritjen e lëvizjes ndërkombëtare që kërkon të ndalojë përdorimin e smartphone-ave në shkolla.
