Ka çaste kur e kaluara na del përpara pa paralajmërim. Një album i vjetër fotografish, një kuti me kujtime ose një njoftim në telefon që thotë: “Kjo ndodhi 10 vite më parë”.
Dhe papritur, ndjenja e ngrohtësisë përzihet me një dhimbje të lehtë: buzëqeshjet më të sinqerta, momentet më të plota, duken se i përkasin një jete që nuk ekziston më.
Në ato fotografi shfaqen kohë të tjera, kur fëmijët ishin të vegjël, kur fundjavat kishin zëra dhe vizita, kur dita kishte një ritëm që i jepte kuptim gjithçkaje.
Dhe pa e kuptuar, lind pyetja që shumëkush e mban për vete: A i kam jetuar tashmë ditët më të mira?
Iluzioni që e zbukuron të kaluarën
Psikologjia e njeh këtë ndjesi si retrospektivë rozë, prirjen për ta kujtuar të kaluarën më të bukur sesa ka qenë realisht. Truri harron stresin, lodhjen dhe vështirësitë, duke ruajtur vetëm ndjesitë e ngrohta. Sidomos kur e tashmja duket e zbrazët ose e pasigurt, mendja kërkon strehë në kujtime.
Por këtu fshihet rreziku: sa më shumë idealizohet e kaluara, aq më e varfër duket e tashmja. Çdo përvojë e re krahasohet me “kohët e arta” dhe rrallë del fituese.
Çfarë na mungon realisht nga e kaluara?
Shpesh nuk na mungon vetë jeta e dikurshme, por ajo që ajo na jepte:
-një identitet më të qartë
-strukturë dhe rutinë
-ndjesinë se ishim të nevojshëm
-marrëdhënie më të qëndrueshme
-spontanitet dhe përkatësi
Kur këto shtylla ndryshojnë, fëmijët rriten, marrëdhëniet transformohen, puna përfundon, krijohet ndjesia e humbjes së vetes. Dhe në vend që të ndërtojmë një kuptim të ri, shpesh kapemi pas atij të vjetrit.
“Zia” që rrallë e pranojmë
Lënia pas e një kapitulli nuk është thjesht ndryshim, është një formë zie. Nuk vajtojmë vetëm njerëz, por edhe:
-rolet që kemi pasur
-versionet e vjetra të vetes
-ritmin që na jepte siguri
-marrëdhëniet që u shuan pa dramë
Në një shoqëri që na shtyn gjithmonë “të ecim përpara”, rrallë i japim vetes leje të pranojmë humbjen. Dhe ajo që nuk pranohet, na ndjek.
A jeni të “ngujuar” në të kaluarën?
Disa shenja paralajmëruese:
-flisni më shumë për “dikur” sesa për “tani
-rrjetet sociale janë arkiv, jo e tashme
-gjërat e reja duken bosh
-ndiheni sikur po jetoni jetën e dikujt tjetër
-traditat e reja shmangen, ndërsa të vjetrat mbahen me çdo kusht
Kjo nuk është dobësi, është njerëzore, por nëse zgjat, fillon të zbehë gëzimin e sotëm.
Vendimi më i vështirë, por më i shëndetshëm…
E kaluara nuk mund të rikrijohet. Përpjekjet për ta ringjallur ashtu siç ishte vetëm e shtyjnë dhimbjen. Zgjidhja më e pjekur është ta lejoni që kapitulli i vjetër të mbyllet.
Kujtimet nuk fshihen, ato mbeten, por pushojnë së qeni “vendbanim”. Bëhen themel, jo adresë.
Si të ndërtohet një kuptim i ri?
Ndryshimi nuk ndodh menjëherë, por fillon me hapa të vegjël:
-krijoni një traditë të re
-hapuni ndaj njohjeve të reja
-zgjidhni diçka ku jeni fillestar
-ndaloni krahasimin automatik me të kaluarën
Kur mësoni diçka të re, ekziston vetëm e tashmja.
Lumturia nuk ka përfunduar…
Nëse momentet më të bukura lidhen me të kaluarën, kjo nuk do të thotë se gëzimi ka mbaruar. Do të thotë se e tashmja ka nevojë të ndërtohet, të mbushet, të banohet.
Jeta ndryshon, njerëzit ndryshojnë, identiteti ndryshon. Dhe shpesh pengesa më e madhe nuk është e ardhmja, por refuzimi për t’u ndarë nga ajo që ka përfunduar.
Jeta e vjetër ishte e bukur, duhet respektuar, por nuk duhet jetuar në të. Ajo është themel, jo muze.
